ŞEYTAN İSTİFA ETTİ

Pasaportumun süresi dolmuştu. İnsan bazen ülkesinde olup bitenleri görünce, kendi kendine, "Şu pasaportu bir yenileyeyim de ne olur ne olmaz, belki bir gün memleketin dışında aklı başında bir hayatın nasıl yaşandığını görürüz" diyor.

Randevumu aldım, nüfus müdürlüğüne gittim. Birkaç kişi sırada bekliyordu. Gözüm, köşede oturan, üstü başı perişan, yüzü solgun, omuzları çökmüş bir adama takıldı. Öyle bir hâli vardı ki sanki kırk yıldır iş arıyor da bütün kapılar yüzüne kapanmıştı.

Bir tuhaflık vardı. Bu adamı bir yerden tanıyordum.

Yanına yaklaştım.

— Affedersin, seni bir yerden tanıyor gibiyim ama çıkaramadım.

Adam başını kaldırdı, acı acı gülümsedi:

— Tanımaz olur musun? Eskiden senin yanına çok gelirdim. Her defasında da beni kovardın. Şimdi ise senin yanına gelmiyorum.

— Neden?

— Evladım, eskiden gençtin, makamın vardı, yetkin vardı, sözün geçerdi, cebinde paran vardı. Ben de seni yoldan çıkarmak için uğraşırdım. Şimdi ne gençliğin kaldı ne makamın ne de cebinde paran. Seninle uğraşmak benim için artık ekonomik değil!

— Yahu sen kimsin?

Adam bir iç çekti:

— Ben İblis'im! Şeytan derler bana. Ama artık o eski şeytan değilim. Emekli olmayı düşünüyorum. Hatta mümkünse kıdem tazminatımı da alıp gideceğim!

Şaşırdım.

— Hayırdır, seni bu hâle düşüren ne oldu? Yoksa insanları kandırma sanatında mı geriledin?

Şeytan birden doğruldu, gözlerini tavana dikti:

— Ah be kardeşim! Sen benim hangi çağda kaldığımı sanıyorsun? Benim mesleğim insanı kandırmaktı. Önce vesvese verirdim, sonra aklına şüphe düşürürdüm. Biraz hırsını kabartır, biraz nefsini okşardım. İnsan da düşünür, tartar, sonunda benim teklifimi kabul ederdi.

Şimdi ise benim yaptığım işlerin tamamını insanlar benden daha profesyonel yapıyor.

— Nasıl yani?

— Nasılını mı soruyorsun? Bir anlatayım da sen de benim mesleğime saygını kaybet!

Eskiden bir insanı kandırmak için kırk gün uğraşırdım. Şimdi bir kürsüye çıkıyorlar, bir saat konuşuyorlar; milyonlarca insanın aklıyla oynuyorlar. Üstelik söylediklerine kendileri de inanmıyor ama alkışlayanlar var!

Ben bir insana yalan söyletmek için uğraşırdım. Şimdi yalan, gerçeğin önüne geçmek için kurumsal organizasyon kurmuş. Ben kul hakkı yedirmek için vesvese verirdim. Şimdi kul hakkını yiyen, üstüne bir de hakkı yenmiş gibi mağduriyet açıklaması yapıyor.

Eskiden insanlara haramı süsleyerek gösterirdim. Şimdi haramın üzerine bir etiket yapıştırıyorlar: 'Yasal prosedür tamamlanmıştır!'

Benim aklıma gelmezdi böyle işler!

Bir ihale düşün; şartnamesi daha yazılmadan kazananı belli. Ben bile böyle bir ön hazırlık yapmadım. Bir kamu malı düşün; sahibi millet, anahtarı birkaç kişinin cebinde. Benim binlerce yıllık meslek hayatımda böyle bir mülkiyet devrine rastlamadım.

Ben insanlara kibir aşılamak için uğraşırdım. Şimdi makam koltuğuna oturan kendisini devletin sahibi, milleti de kapısında bekleyen kiracı sanıyor.

Benim işim neydi? İnsanlara günah işletmek.

Şimdi bir bakıyorum, günah işleyen kendisini erdemli, itiraz eden kendisini suçlu, hesap soran kendisini düşman, hesap vermesi gereken de kendisini dokunulmaz ilan ediyor!

— Peki, hiç mi çalışacak insan bulamıyorsun?

Şeytan güldü:

— Bulamaz olur muyum? Ama kimsenin yanında benim diplomam geçmiyor!

Sarhoşa gidiyorum, diyor ki: 'Benim yaptığımın hesabını ben veririm.' Dindara gidiyorum, diyor ki: 'Benim yaptığımın fetvası hazır.' Deiste gidiyorum, diyor ki: 'Ben zaten seninle uğraşmıyorum.' Meyhaneye giriyorum, orada birileri birbirinin hakkını yiyor. Camiden çıkıyorum, orada birileri yetimin hakkını unutmuş. Birinin elinde tesbih, diğerinin elinde ihale dosyası; ikisi de birbirinden habersiz değil!

Ben ne yapayım şimdi?

Benim işim insanı kötülüğe çağırmaktı. Şimdi kötülük, insanın kendi ayağına gidiyor, kapısını çalıyor, hatta bazen ona referans oluyor!

Bürokrata gidiyorum, 'Biraz haksızlık yap,' diyorum. Bana dönüp, 'Sen hangi mevzuata dayanarak konuşuyorsun?' diye soruyor.

Siyasetçiye gidiyorum, 'Biraz kibirlen,' diyorum. Bana, 'Ben halkın teveccühüyle buradayım,' diye cevap veriyor.

Esnafa gidiyorum, 'Biraz ölçüyle oyna,' diyorum. 'Piyasa şartları,' diyor.

İşçiye gidiyorum, 'Biraz başkasının hakkını ye,' diyorum. 'Ben zaten kendi hakkımı alamıyorum,' diyor.

Çobana gidiyorum, 'Sürüyü şaşırt,' diyorum. 'Ağam, sürünün başında zaten kurt var,' diyor.

Anlayacağın, benim meslek itibarı da kalmadı!

Bir de şu din meselesi var ki hiç sorma!

Eskiden insanlara dini kullanarak kötülük yaptırmak için çok uğraşırdım. Şimdi bazıları dini benim adıma kullanıyor. Benim söylemeye cesaret edemeyeceğim şeyleri din adına söylüyorlar.

Ben insanın Allah ile arasına girmek için uğraşırdım. Şimdi bazıları Allah adına konuşup insanla Allah'ın arasına kendilerini koyuyor.

Ben insanları korkuturdum. Şimdi korkuyu pazarlayanlar var.

Ben insanları kandırırdım. Şimdi kandırılanlar, kendilerini kandıranların reklamını yapıyor.

Ben günahı gizlemeye çalışırdım. Şimdi günahın üstüne bir de başarı hikâyesi yazılıyor.

Bir de utanmadan bana kötülüğün kaynağı diyorlar!

Vallahi ben bu kadarını yapmadım!

— Peki, bütün bunlara rağmen neden ülkeyi terk ediyorsun?

Şeytan bir süre sustu. Sonra pasaport sırasındaki insanlara baktı.

— İşte tam da bu yüzden!

Benim burada yapabileceğim bir şey kalmadı. Eskiden bir insanın vicdanını susturmak için uğraşırdım. Şimdi vicdanı susturmak için gerekçe üretiyorlar. Ben insanın gözünü boyardım, şimdi insanlar birbirinin gözünü boyamakla meşgul.

Ben fitne çıkarırdım, şimdi kardeş kardeşe düşman olmuş. Ben insanları ayrıştırırdım, şimdi ayrışmak bir siyasi yatırım aracına dönüşmüş.

Ben adaleti eğip bükmeye çalışırdım, şimdi adaletin terazisini tutanlar bazen kefenin ağırlığını tartışıyor!

Benim en büyük başarım insanı kendisine yabancılaştırmaktı. Şimdi insan, kendi yaptığının hesabını vermek yerine başkasının günahını sayıyor.

İşin en acıklı tarafı ne biliyor musun?

Yoksulun sofrasından bir lokma eksiliyor, zenginliğin hesabı sorulmuyor. Gençler geleceğini başka ülkelerde arıyor, biz hâlâ gelecekten bahseden nutuklar dinliyoruz. Emekli ömrünün sonbaharında geçim derdine düşmüş, kendisine sabır tavsiye ediliyor. Birileri servetine servet katarken ötekine kanaat öğretiliyor.

Ben olsam böyle bir düzen kuramazdım!

— Son bir soru, dedim. Sence bu ülkenin hâli düzelir mi?

Şeytan başını salladı:

— Düzelir elbet. Ama önce insanlar kendilerine bir baksın. Çünkü kötülüğü sadece şeytanda arayan insan, kendi nefsine hiç ayna tutmaz.

Ben gidiyorum. Belki başka ülkelerde hâlâ benim mesleğime ihtiyaç vardır. Burada ise işsiz kalacağım kesin.

Sonra birden aklına bir şey gelmiş gibi döndü:

— Yalnız senden bir ricam var.

— Nedir?

— Benim hakkımda da kötü konuşmayın. Yarın bir gün bu memlekette bir şeyler ters giderse yine bütün faturayı bana kesersiniz. Oysa ben artık burada değilim!

Bunu söyledikten sonra kalktı. Pasaportunu uzattı, görevliye yaklaştı.

Görevli sordu:

— Nereye gidiyorsunuz?

Şeytan cevap verdi:

— İnsanların henüz benimle rekabete girmediği bir ülkeye!

Görevli başını kaldırdı:

— Mesleğiniz nedir?

Şeytan biraz düşündü:

— Eski mesleğimi yazın: Vesveseci. Ama artık işsizim. Yeni meslek arıyorum!

Görevli bilgisayara baktı:

— Mesleğiniz sistemde görünmüyor.

Şeytan acı acı güldü:

— Görünmez tabii! Benim yaptıklarımı artık herkes yapıyor. Benim mesleğim çoktan kayıt dışına çıkmış!

Tam o sırada Nasreddin Hoca'nın sesi duyuldu. Meğer o da sıranın arkasında bekliyormuş.

— Ula Şeytan, dedi. Madem gidiyorsun, sana bir şey sorayım. Bu memlekette en çok kimden korktun?

Şeytan durdu.

— Benden değil, kendisinden korkmayan insandan!

Hoca eşeğinin yularını düzeltti, sakalını sıvazladı:

— Öyleyse senin gitmene gerek yok. İnsan kendisini hesaba çekmeyi öğrenirse zaten sana iş kalmaz. Ama kendisini hesaba çekmeyip suçu hep sana yüklerse, senin başka ülkeye gitmene de gerek kalmaz. Burada işin hiç bitmez!

Şeytan bir an düşündü. Sonra pasaportunu geri çekti.

— Hoca, dedi, bir dakika! Ben galiba biraz acele ettim. Bu son sözünden sonra burada yeniden iş bulabilirim!

Hoca gülümsedi:

— Senin iş bulman kolay. Zor olan, insanın kendisini bulması!

Şeytan başını öne eğdi.

Ben de o gün pasaportumu yenilemek için gittiğim nüfus müdürlüğünden, insanın kendisini yenilemesi gerektiğini düşünerek ayrıldım.

Şimdi bir düşünelim:

Şeytanın ülkeyi terk etmesi mi daha vahimdir, yoksa insanın kendi nefsini şeytandan daha tehlikeli hâle getirmesi mi?

Belki de asıl mesele şeytanın kötülük yapması değildir. Asıl mesele, insanın kötülük yaparken kendisini iyiliğin temsilcisi sanmasıdır.

Çünkü hırsını başarı, kibrini liderlik, çıkarını hizmet, itaatini sadakat, suskunluğunu vakar, korkaklığını tedbir, yandaşlığını dava, haksızlığını da kader diye pazarlayan bir insanın karşısında şeytanın söyleyecek fazla sözü kalmaz.

Ömer Hayyam'ın meyhane köşesinden yükselen sorgulayıcı sesini düşünün:

Şarap içene günahkâr diyenler, başkasının hakkını içerken hangi kadehten içiyor?

Nasreddin Hoca'nın terazisini düşünün:

Herkes başkasının kusurunu tartıyor da kendi kefesine neden hiç bakmıyor?

Ve son sözü söyleyelim:

Şeytanın en büyük zaferi insanı kandırması değildir; insanın kendi kötülüğünü iyilik zannetmesini sağlamasıdır.

Belki de şeytanın bu ülkeden gitmesi gerekmiyor.

Önce insanın içindeki şeytana verdiği yetkiyi iptal etmesi gerekiyor.

Yoksa şeytan gider, kötülük kalır; çünkü kötülüğün en tehlikeli hâli, sahibinin kendisini masum ilan ettiği hâlidir.

Bahadır Hataylı/Sancaktepe